W 1837 roku Moniuszko rozpoczął studia muzyczne w Berlinie, w „Singakademie” pod kierunkiem Karola Fryderyka Rungenhagena. Wówczas triumfy święciły tam opery ludowe. Jednym z ich wybitnych twórców był Gustaw Albert Lortzing. Poprzez muzykę próbowano realizować zadania wychowawcze, przemiany społeczne.
Podczas pobytu w Berlinie Moniuszko napisał muzykę do utworów Mickiewicza: „Sen”, „Niepewność”, „Moja pieszczotka”, „Trzech Budrysów”.
Do Wilna kompozytor wrócił w 1840 roku. Po ślubie przez szereg lat pracował jako organista w kościele św. Jana, nauczyciel muzyki, sporadycznie jako dyrygent w Teatrze Wileńskim. W tym okresie pisał pieśni. Korzystał między innymi z tekstów poety Władysława Syrkomli.
W 1858 Moniuszko wyruszył w podróż, której szlak powiódł kompozytora do Krakowa, Berlina, Pragi, Drezna, Lipska, Weimaru, Frankfurtu, Moguncji, aż do Paryża, a następnie powrócił do Warszawy, gdzie objął stanowisko dyrektora Opery Teatrów Warszawskich. Tu żył otoczony przyjaciółmi. Wśród nich był pianista Józef Wieniawski, Józef Sikorski, który wówczas redagował i wydawał czasopismo „Ruch Muzyczny”, Leopold Matuszyński – śpiewak i reżyser Opery Warszawskiej, aktorzy – Józef Komorowski, Alojzy Żółkowski. W tym okresie Stanisław Moniuszko spotykał się także z postępowym pisarzem Augustynem Wilkońskim, muzykiem Ignacym Komorowskich oraz ,oczywiście, librecistami swoich oper – Janem Chęcińskim i Włodzimierzem Wolskim.
Dom państwa Moniuszków odwiedzali również Oskar Kolberg, Ignacy Feliks Dobrzyński, Jadwiga Łuszczewska (Deotyma) i inne osobistości.