W 1827 roku rodzina Moniuszków przeniosła się do Warszawy i zamieszkała
na Żoliborzu – na „Górze Spacerowej”, a następnie w Pałacu Staszica na Krakowskim Przedmieściu. Tam Stanisław Moniuszko przygotowywał się do IV klasy słynnej Szkoły Pijarów. W roku 1830 kolejna przeprowadzka – tym razem do Mińska, które wówczas było centrum kulturalnym i handlowym. Co roku odbywały się tam „kontrakta mińskie” – w targu tym brała udział szlachta i kupcy z odległych okolic, a księgarze z Wilna oferowali nuty w dużym wyborze.
W Mińsku Stanisław Moniuszko uczęszczał do gimnazjum. Przerwał jednak naukę
z powodu postępującej rusyfikacji szkoły. Pretekstem do opuszczenia szkoły był zły stan zdrowia, rzeczywiście dość chorowitego, Stanisława.
Naukę kontynuował w domu.
W wieku 11 lat udał się na kilka miesięcy do Wilna, gdzie zakochał się i zaręczył
z Aleksandrą Mullerówną. Fakt ten zmobilizował młodzieńca do nauki, w tym także rozwijania talentu muzycznego.